Verslaafd aan inspiratie
Door Maureen Brokken
Als er iemand kan meepraten over inspiratie dan ben ik het wel. Ik heb bijna alles gevolgd wat er is op het gebied van zoek-jezelf-cursussen. Noem een zelfhulpboek en het staat in mijn kast en ik heb al heel wat therapeuten bezocht. Altijd bezorgden ze me een tijdelijk gevoel van inspiratie en geluk: nu snapte ik het leven echt, nu kon er niks mis meer gaan in mijn leven. Maar zodra het dagelijkse leven weer indaalde en ik de inspiratie uit mijzelf moest halen, was ik alweer op zoek naar het volgende boek, de volgende therapeut of de volgende inspirerende workshop.
Wat is inspiratie? Na wat mislukte relaties en nu een nieuwe hemelbestormende liefde voel ik me opnieuw enorm geïnspireerd: ik heb weer zin in het leven. Je zou dus denken dat inspiratie gelijk staat aan ‘geluk’, en dat een relatie dit geluk veroorzaakt. Maar als ik zo redeneer, dan ben ik niet meer dan een relatieverslaafde en een inspiratiejunk, zou Jan Geurtz waarschijnlijk zeggen. Hij schreef het boek ‘Verslaafd aan liefde’. Hierin laat hij zien hoe we onze hunkering naar liefde en erkenning kunnen veranderen in duurzaam geluk. En wie wil dat nou niet?
Behoeftigheidsbewustzijn
Volgens Geurtz willen we allemaal graag geluk, maar de manier waarop we dat proberen te krijgen, maakt dat we er juist verder vanaf komen te staan. Niemand wil lijden maar toch creëren we zelf telkens weer nieuwe ellende. We willen wel anders, maar we weten alleen niet hoe. Dat is het probleem waar ‘Verslaafd aan liefde’ over gaat. Het probleem ontstaat omdat we een onjuist beeld hebben van onszelf en van onze geest. Heel diep van binnen hebben we allemaal een diepe overtuiging dat we niet goed genoeg zijn zoals we zijn, door Geurtz “het negatieve geloof” genoemd. Vervolgens zijn al onze inspanningen erop gericht dit pijnlijke negatieve zelfbewustzijn toe te dekken met liefde en erkenning van anderen. Voortdurend zijn we op zoek naar deze kunstmatige eigenwaarde, naar een goed gevoel over onszelf. Dit “behoeftigheidsbewustzijn” (ook wel “ego” genoemd) is de basis van al onze relaties, en vooral van onze liefdesrelaties. Het goede nieuws is dat dit probleem op te lossen is. Verborgen achter al dit gestuntel om liefde, erkenning en veiligheid, zit namelijk onze volmaakte natuurlijke manier van zijn, een manier die vrij is van gebrek en gemis. Misschien is dat wat mij zo inspireerde in zijn boek: dat beeld van volmaaktheid verborgen achter ons onvolmaakt gestuntel met liefdesrelaties. Wat precies is inspiratie eigenlijk?
Ik vraag het aan Jan Geurtz: “wanneer iets of iemand jou inspireert” antwoordt hij, “dan is het je eigen volmaakte natuur die mee resoneert met de inspirerende persoon of gebeurtenis. Het kan een boek zijn, een film, een lied, het is de creatie van de ander die jou even in contact brengt met je diepste natuur. Dat geeft een heel goed gevoel, een ervaring van blijheid, volmaaktheid, euforie soms. De valkuil hier is dat iedereen dat gevoel graag nog een keer wil beleven. En nog een keer. Alsmaar weer. Inspiratie wordt dan verward met het fijne gevoel dat het oplevert, maar dat er slechts een symptoom van is. Zo ontstaat een soort verslaving aan inspiratie, en wordt het niet gebruikt waar het eigenlijk voor bedoeld is. Je gebruikt het dan niet; je consumeert het alleen maar.”
De trainingswereld
Hierbij denk ik meteen terug aan mijn cursussen, en dan vooral die ene die me echt inspireerde. Een weekend lang werd ik samen met 150 medecursisten tot op het bot gefileerd om op maandagochtend weer als herboren en fluitend naar mijn werk te gaan. Op de golven van deze inspiratie heb ik mijn familie en vrienden tot vervelens toe verteld dat ze zichzelf tekort zouden doen als ze zich ook niet zouden aanmelden voor deze cursus: ik had mezelf tenslotte ook gevonden en ging nu nagenoeg ego-loos door het leven. Maar had ik mezelf wel echt gevonden? Geurtz: “inspiratie die snel weer oplost is gemeengoed na dit soort trainingen. Deze trainingen zijn een prima hulpmiddel om te leren je capaciteiten te benutten en jezelf niet langer te dwarsbomen. Als bijverschijnsel zie je mensen na zo’n training soms heel erg in contact zijn met zichzelf, maar vervolgens gaan ze daar alleen maar heel erg van genieten. Zo van: nu ben ik het, nu heb ik het. Als het gevoel na een tijdje weer voorbij is, dan heb je het moment van inspiratie niet gebruikt. Je mag er natuurlijk ook best van genieten, maar als je het niet benut voor zelf-onderzoek en realisatie blijf je altijd afhankelijk van anderen en omstandigheden voor je “regelmatige dosis inspiratie”. In trainingsland worden we geconfronteerd met de automatismen in ons zelfbeeld en hoe die ons belemmeren gelukkig te zijn. We leren het zien, maar vaak duwen we het dan weg en leren we wenselijk gedrag aan. Dit wenselijke gedrag levert weliswaar iets meer geluk op, maar het is allemaal nog steeds ego aan het werk. Het negatieve geloof is daarmee niet weg, we bedekken het alleen met nieuwe en effectievere mechanismen.”
Dit is precies wat ik al die jaren heb gedaan. Ik las alle boeken en raakte erdoor bevlogen, ik volgde de cursussen en op maandag huppelde ik als herboren naar mijn werk, maar echt lang hielp het niet. Het dagelijks leven sleurde me weer terug in de realiteit en ik raakte weer teleurgesteld in mijzelf, in het leven en ging op zoek naar de volgende bron van inspiratie.
Contraproductieve reflex
Juist de manier waarop we streven naar geluk, liefde en inspiratie draagt volgens Geurtz in zijn boek ‘Verslaafd aan liefde’ al de oorzaken in zich voor het mislukken ervan. Als het effect van een handeling precies het tegenovergestelde is van wat je ermee wilt bereiken, dan spreken we van een contraproductieve reflex. Een voorbeeld hiervan is krabben als je jeuk hebt van een muggenbeet: de jeuk wordt er juist erger door. Doordat we de ware aard van onze geest niet kennen, weten we ook niet hoe we onze geest blijvend kunnen inspireren. Geurtz: “Als je echt in contact wilt komen met je volmaakte natuur, en van daaruit leven, dan zul je de momenten van inspiratie moeten omzetten in oefenen. Oefenen om zelf die natuurlijke staat achter je zelfbeeld te realiseren. Zonder oefening lukt het niet. Je gewone dagelijkse geest is immers zo gewend aan weglopen van zichzelf, op zoek naar liefde en erkenning, op zoek naar afleiding van zichzelf, dat is niet meteen afgelopen na één goed boek of één inspirerende lezing. In mijn boek geef ik een aantal van die oefeningen die je helpen om de geest te kalmeren, en vooral om de geest zijn eigen volmaakte natuur te laten herkennen. Het mooie is dat onze pijnlijke gevoelens en beknellingen, waar we anders telkens weer voor moeten wegvluchten, door die oefeningen veranderen in de toegang tot die volmaakte natuurlijke staat”.
Zoek je zelf
Ik was ervan overtuigd dat ik bovenop een Griekse berg mijn ‘ik’ weer zou terugvinden. Ik pakte licht: vier zomerjurkjes, een paar slippers en mijn laptop: de inspiratie zou vanzelf komen. Na een paar dagen vloog ik al tegen de muren op, en toen ‘moest’ ik nog een maand. Jan Geurtz: “als mensen op het spirituele pad gaan dan doen ze in het begin soms meteen zoiets heftigs, zoals bijvoorbeeld tien dagen non stop mediteren. Dat is loodzwaar en het helpt bijna niks. Je bent dan helemaal nog niet toegerust om dat te doen.
Word vrienden met je emoties
Loopt hij nooit tegen de muren op van eenzaamheid? Geurtz: “Afzondering is een fantastische manier om jezelf te inspireren: in het begin kom je jezelf tegen en heb je de neiging om hard weg te lopen. Dit is de moeilijkste fase en als je niet oppast, houd je er dan helemaal mee op. Maar na een tijdje merk je dat afzondering werkt. Je komt jezelf nog steeds tegen maar de ontmoeting wordt steeds vriendelijker. Nog steeds heb je af en toe moeilijke gevoelens, maar omdat je alleen bent kun je niet een ander de schuld geven en dus moet je wel leren om er bij te blijven en een vriendelijke houding aan te leren. Dan merk je dat, wanneer je bij je moeilijke gevoel blijft, het steeds minder lang duurt. Vervolgens ontdek je dat je een soort eigenwaarde ontleent aan het juist níet weglopen van je negatieve gevoel. Je ontdekt dat eigenwaarde dus niet afhankelijk is van ‘een goed gevoel’ of van iemand anders die zegt: wat ben jij goed, wat ben jij lief. Dat is het begin van een authentiek soort eigenwaarde: zelf verantwoordelijkheid nemen voor en blijven kijken naar je negatieve gevoelens. Dan komt op den duur vanzelf het volgende stadium waarin je identificatie ermee wegvalt en de emoties spontaan oplossen. Dat is heel spectaculair: je voelt het opkomen, je bent in een geïnspireerde bui, dus de neiging om weg te lopen is even niet zo sterk, en dan ga je echt kijken. Je ziet je boosheid, je verdriet of wat dan ook en meteen lost het op! Dan weet je echt: aah! Het werkt! Ik kan het! En dan wil je ermee doorgaan, blijven oefenen, want dit is de snelste en meest effectieve methode om door die ‘illusoire laag van ellende’ heen te komen. Om echt in contact te komen en te blijven met je natuur, moet je dus vriendschap sluiten met je emoties en ze dan laten oplossen in pure verlichte energie. En dat kun je doen met alle gevoelens, ook fijne gevoelens. Ook die kun je door oefenen laten oplossen in verlichte energie. Uiteindelijk brengen alle gevoelens die je kunt hebben je meteen terug bij je volmaakte natuurlijke staat. Dat is de ultieme inspiratie, of eigenlijk “zelf-inspiratie”!”
Jan Geurtz studeerde Orthopedagogiek, Onderwijskunde en Wetenschapsfilosofie, en is vooral geïnspireerd door het Boeddhisme. Hij schreef eerder de bestsellers “De opluchting” (over stoppen met roken), “De verslaving voorbij” (over alle eigentijdse verslavingen), en “Het einde van de opvoeding” (over hoe ouders hun eigen zelfafwijzing overdragen op hun kinderen). Hij geeft workshops en individuele consulten. www.jangeurtz.nl
“Verslaafd aan liefde. De weg naar zelfacceptatie en geluk in relaties”.
Uitg. Ambo. Isbn 97 890 263222 97.
